So ännert sik de Tiet'n

So ännert sik de Tiet°n
Wenn Wi us Dorp Weyhe nun dörwannert
sünd, woll*n wi ok noch son beten dör de
Tiet°n wannern.
To de Tiet, Wo mien Spaziergang noch in
Arbeit Weer, konn”n wi in Weyhe en Aarnte-
fest belewen, Wi”t schöner vör fofftig Johr ok
nich wesen konn.
De Schützenvereen, Füürwehr un Spoortver-
een harrn sik tosomen paart, um dat Fest
inttorichten.
Man harr keen goot Gefööhl bi den erst”n
Anloop. Möken de Luer ok alle mit?
An de dartig Wogens scholl°n mit Musik dör
us Dorp tehn, um de Aarntekrone no den
Umtogg up den Festplatz bi Dörgeloh in dat
grote Telt uptohangen.
Enc Aarntekönigin un Aarntekönig, in Anke
Sieling un Klaus Meineke harr man sik socht.
Wat dat Königspoor Weer, Weer in Unrauh,
wiel se doch unner de Aarntekrone ok dat
Aarntgedicht upsegg”n scholl”n. Man harr
keen un wiet un siet Weer ok keen uptodrie-
Wen. Man konn jem woll Wegge up ”P1att”
gewen. Ober beide Buurnkinner konn”n
keen ”Platt” mehr snacken.
Ik woll dor bloß mit segg”n, dat sik in veel°n
Dingen de Tieten ännert hebbt.
Wenn sik de Mitmoker mit ehre Wogens un
sik sülben veel Mööh geWen,harrn, dat man
dor bloß ohnen konn, Wi geern man doch mol
Wedder in de olen Tiet°n lewen moch.
Kann man dor ”Nostalgiedenken” to segg”n?
Ick bün nun doch de Meenung, dat dat
richtig Weer, mien Book in ”Platt” to schrie-
wen, wiel man dat Ole doch noch nich verge-
ten hett.
De Wickinger Bootsfohrer kregen den ersten
Pries. Wi hebbt us Alle mit jem freut.
Wi de Tiet°n sik ännert, konn man ok dor an
sehn, dat dat fast keene Peer mehr in den
Umtogg geew. De Treckers tögen de Wo-
gens. Een noch schöner as de Annere. Ton
Sluss woll ik noch miene Aarntegeschichte
bringen, de us son beten ton Nohdenken
bringen scholl.
Een Aarntegeschichte
Dat Koorn is riep. För de Buurn Aarntetiet.
Vondoog kummt dor de Meihdroscher un
dat duurt nich lang “n un dat Land kann anner
Frucht drägen.
Ik konn belewen, dat middoogs um Een de
Meihdroscher vör en Stuck Roggen stun von
tein Morgen Grotte. Tweemol umto mit den
Kneterkasten, do Weer de Koorntank vull.
De Buur keem mit de Wogens, un dat reine
Koorn full up den Wogen. En Griff in dat
Koorn. Jo, dat is dröög, dat bruukt nich in”e
Trocknung!
De Maschien sett Wedder an, um en Tank no
den annern up de Wogens leddig to moken.
Intwüschen Weer en annern Trecker mit
son Rundballenpresse komen, um dat Stroh
in grote Rundballen uptodreihn. De Meih-
` ~ -›-f -†..-=~=;~›L<.eå.,~=›-ç==ı-2'
_.,.<›=;,.

droscher un de Rundballenpresse harrn de
Arbeit noch nich doon, do keem”n Trecker
mit twee lange Plattwogens um dat Stroh
aftohoolln. En tWeet”n Trecker mit°n Front-
loder hiewte dat Stroh, de sworen Ballen, up
de Plattwogens. As de Meihdroscher no dree
Stun°n sien Arbeit doon harr, un de Rund-
ballenpresse noch de Runln dreih, Weern de
halwen Ballen al verloodt.
Intwüschen stun'n veer vulle Föör Koorn
up*n Feld, Wo de Buur al segg°n konn, at de
Roggen goot oder slecht schäät harr.
Fief Stun”n loter, woll ik man meen”n, Weern
tein Morgen Roggen vergeten, Wo wi us vör
sesstig Johr so um hatt harrn. Dat Weer so.
Mi kribbelt dat in”e Finger, dat upto-
schriew°n, dat konn jo Vergeten Ween.
Dat konn ok jo bloß en vertell”n, de dat
sülben erlewen konn.
Wenn dat bi us fröher vör sesstig Johr in den
Juli rin gung, denn gung use Vadder jeden
Dag to sien Roggen. He moß doch de Nogel-
proow moken. Wenn sik dat Koorn obern
Nogel breken leet, Weer de Roggen riep un
konn meiht Ween.
De Seeߔn harr he al haart, dat se ok fein
sniern dä. Wat de grottern Buurn Weern, de
harrn do ok al an de Grasmeihmaschien°n
den Afleger ton Koornmeihen anboon loten.
Bi us geewt noch lange, bitt 1930, sure Hand-
arbeit. Dat Koorn harr sik meist no en Siet
henleggt. So moß man ok meihen. Jummer
an dat stohende Koorn ran. Achter den
Meiher gung de Utnehmersche, Wat meist de
ollste Deern oder de Moogd Weer. De lüttjen
Kinner af tein Johr moß”n dat Koorn bin°n.
An en Dag konn en goen Meiher bitt to sess
Himsoot meihen. Dat Weern twee Morgen.
Wi harrn meist twee Spann to meih”n, wat
heet, dat sess Mann up”n Felle Weern.
De Moh1tiet°n wudd”n up °n Felle innohmen.
Veel Eier, striepten Speck, Wust, Broot mit
Tuffelnsolot un sure Gurken Weern Aarnte-
kost. Ton Drinken harr us Mudder swarten
Kaffee, Boddermelk un Fliedersekt schickt.
Wi Kinner möken us ober den Fliedersekt
her, den se ut Holunderbloom mookt harr.
Bitt Klock seben Wudd meiht. Denn harr
Vadder den Sluckbuddel proot, Wiel dat
denn an”t Hocken gung.
De starkste Meiher sett de ersten Gaarn. So
Wudd°n bi Roggen fief Gaarn tohoopstellt un
up jede Siet keem”n twee. De Bigaarn drof-
fen wi Kinner ranstell'n.
Meist Weer dat Klock negen Wurrn, wenn de
Aarntluer an°t Huus keemln. Mudder harr
in”n Huse de Fooree tregg mookt mit dat
Melken.
Denn stun de Pann”n vull Tuffeln al up”n
Disch. Dor moß jeder sehn, dat he sien Deel
kreeg. Dor Wudd ut°e Pann eet°n. Achterher
geew dat Melk°ngrootbohnen oder Melk'n-
kääs.
Dor Wudd noch”n beten ober dat Wedder
snackt un von düt un dat, un en non Annern

full*n de möden Aarnteluer in”t Bedde. So
gung dat dogelang.
No sess Doge weer de Roggen dröög. De
Wogens wudd”n lang mookt un dat Inföhrn
gung los. Veertein bitt fofftein Hocken up en
Wogen, wo denn de Binneboom ruppkeem,
de achter un vorne mit starke Reep”n un
Trieschen fast mookt Wudd.
In”n Huse moß”n de veel°n Föörs denn up”n
Balken rupp. Dör dat Balkenlock moß al1”ns.
Dor boben stun Ener un nehm de Gaarn af
un rnoß de foken ganz schöön hoch in”e
0ok”n stoken. Wat de Leeger Weer, moß
dat schöön akrot moken, dat de Oohrn jum-
mer schöön no boben keem°n.
Wenndat Koorn unner Dack Weer, geew dat
erstmol”n beten Rauh. In”n Novembermond,
wenn dat Veeh all Wedder unner Dack Weer,
gung dat Droschen los.
Dor stun in°e Eck son lüttje Spitzdrosch-
maschien. Noch tein Johr eher Wudd noch
mit°n Flögel droscht.
Düsse lüttje Maschien Wudd smeert un denn
an de Stang°n ansloten, de von den Göpel an-
drewen Wudd.
De Göpel weer gegen Huus, wo twee stram-
me Peer vör gung”n. Wi Schooljungens
moß°n vör de Schooltiet al jeden Morgen
Peer vörn Göpel driewen.
Bin,n huulde de Droschmaschien°n un bi
jede Gaarn fung se an to anken. Dat leddige
Stroh full von den Schütter un moß mit
twee Seel bun”n ween. Von dree bitt veer
144
Gaarn Wudd en Schoof. Erst wenn dat
Droschen von hunnert Gaarn fertig Weer,
geew dat den Morgenkaffee.
Den Vömdag harr man sien Arbeit mit Stö-
ben. Bi us geew dat al°n Stööwmööh1”n. Al
eher moß dat utgedroschte Koorn gegen den
Wind srneet”n Ween, wo dat Kaff denn
wegweihn dä.
Bi dat Stöben geew dat wedder veel Stoff.
Dat Kaff keem bi us up”n Kaffböön.
Dat Koorn Wudd Vandeelswiese up'e
Koornkomer brocht. Een Vandeel Roggen
Weern 35 Pund. Wenn ut hunnert Gaarn
seben Vandeel kemen, denn harr dat goot
brocht oder schäät.
Wenn Wi nun de Owerschrift von mien Ver-
tellsel togrun°n leggt, ”So ännert sik de
Tiet°n” hebbt wi bitt ton lesden Vörgang mit
mit dat Droschen, bi een Hektor 280
Handarbeitsstun°n tobrocht mit Hülpe von
66 Peerstun*n.
Mit all de Handarbeits- un Peerstun”n hebbt
wi domols aarnt von een Ha 55 Ztr.
Mit bloß fief Handarbeitsstun°n aarnt wi von-
doge 100 Ztr. un mehr.
Ik Woll man segg”n, dat us de Technik un
betere Tüchtung den Wollstand brocht hett
un vör Hunger bewohrt hett.
So is dat nich bloß bi Roggen, wo wi dat
Broot von backt, so is dat okbi Tuffeln un
Röben un annert Getreide.
Ik woll dat mol to Pries gewen, wat mi jum-
mer wedder in”n Sinn kummt, wenn de
Aarnte losgeiht.
145

Dat Eene scholl dor noch bi, wat de Arbeits-
kosten bedruppt. Eene goe Mannarbeitskraft
koste in een Monot 60 RM.
De Deerns kregen von 20-40 RM.
De Kinner kregen in”e Aarnt eene Mark den
Dag. De Roggen koste seben Mark. De
Weten acht Mark de Zentner.
För een Hektor 300-400 RM Innohmen. Wiel
de Arbeit meist von de eegene Familie mookt
wudd, Wudd°n Fromdarbeitskräfte nich
bruukt. Natürlich geew dat satt to Eet”n. Nun
mien lewen Frün°n Weet ji ok, dat sik de Tiet°n
wirklich ännert hebbt!
Dat sünd de Wickinger, de den ersten Pries kregen harrn bi'n Aarnteumtogg in
Karkweyh.
Foto Sıemers